Duurzame inspiratie door een watertoren

Een watertoren die transformeert tot kantoorgebouw. En hoe: het duurzaamste kantoorgebouw van Nederland dateert deels uit 1897, heeft een wachtlijst in plaats van een bord ‘te huur’ en staat op loopafstand van een treinstation. Hoe een nieuwbouw van kantoren (toch) kan bijdragen aan een levende stad…

Die nieuwbouw staat niet op zichzelf, maar draagt bij aan de financiële haalbaarheid van herontwikkeling van de markante watertoren. Dit pand verloor begin jaren negentig zijn oorspronkelijke functie, maar de opbouw was al in 1967 voorzien van een nieuwe ommanteling in vanwege instortingsgevaar. Door de modernistische architectuur van deze toevoeging doopten cabaretiers Van Kooten en De Bie de toren om tot ‘horlogeknopje van Nederland’.

Adoptie en herontwikkeling

Michiel Haas, directeur van het NIBE besloot de markante toren een nieuw leven te gunnen kocht het pand in 1996. Om de renovatie te bekostigen bood herontwikkeling van de toren als zelfstandig object onvoldoende basis. Onder meer de gunstige ligging nabij station Bussum maakte het bijbouwen van zo’n 3.000 m2 aan kantoorruimte tot een duurzame keuze. Het nieuwe bouwvolume is zo in het glooiende landschap gepositioneerd, dat de onderste bouwlaag met parkeer- en machineruimte bijna onzichtbaar is vanaf de weg. De gebruiksruimten op de verdiepingen profiteren daarentegen optimaal van uitzicht en daglicht.

De toren zelf werd met respect voor oorspronkelijke details gerenoveerd tot representatieve vergaderruimte. Dankzij de toepassing van prefab elementen nam de bouwplaats weinig ruimte in en bleven de omringende bomen gespaard. De nieuwe opbouw van de toren werd op een belendend perceel gemonteerd en als een geheel op zijn plaats gehesen.

Duurzame techniek: uitputtende lijst

De lijst van ingrepen om dit pand duurzaam te herontwikkelen en te gebruiken is lang en uitputtend. Alle processen zijn tegen het licht gehouden en waar mogelijk verduurzaamd. Dan gaat het niet alleen om het ingenieuze energiesysteem met zonnepanelen en de markante windturbine op het dak van de toren. Het gaat ook om warmte en koeling, met betonkernactivering en een warmte-koude opslagsysteem met warmtepompen, gevoed vanuit een eigen waterbron. En het gaat om de gesloten waterkringloop met helofytenfilter op het dak van de machineruimte. Hier wordt het toiletspoelwater volledig ter plaatste gezuiverd en hergebruikt.

Van de reeks oplaadpunten voor elektrische auto’s, met bijbehorend wagenpark, tot aan de vloerbedekking, de schoonmaakmiddelen en de koffie- en theeproducten toe is er bewust ingekocht en wordt duurzame consumptie gestimuleerd. Letterlijk hoogtepunt hierin is de productie van ‘watertorenhoning’, afkomstig van de bijenvolken op het groene dak van de kantoren. De potjes doen het uitstekend als relatiegeschenk met een eigen duurzaamheidsverhaal.

Niet-aflatende ambitie en betrokkenheid

Een niet-aflatende ambitie van alle betrokken partijen zorgt voor continue duurzaamheid, juist ook in de gebruiksfase. De ontwikkelaar is huurder geworden en het financierende MTH accountants is de nieuwe eigenaar. Zo blijven de ontwikkelende stakeholders belang houden bij een duurzame toekomst van het pand. Dat uit zich in het enthousiasme waarmee het bedrijf toelichtingen geeft over dit unieke herontwikkelingsproject. Het verhaal draagt bij aan de bewustwording van honderden medewerkers van het accountantskantoor en vele andere bezoekers van het gebouw. De combinatie van al deze factoren maakt de watertoren van Bussum tot inspiratiebron voor de Levende Stad.